Formative Assessment અને Summative assessment ( F. A. / S. A ) વિચાર મનોમંથન


Formative Assessment અને Summative assessment ( F. A. / S. A ) વિચાર મનોમંથન

પ્રસ્તાવના :

ગુજરાત માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડે એક તંદુરસ્ત પગલું ભરીને બાળકોનાં વિશાળ હિતને  ધ્યાનમાં લઈ ભવિષ્યની ઈમારતને વધુ મજબુત બનાવવા માટે પુખ્ત વિચારણા કરીને બાળકોને અપાતું શિક્ષણ ચિરકાલીન સ્મરણ રહે તે માટે Formative assessment / Summative assessment ( F. A. / S. A. ) માધ્યમિક શિક્ષણક્ષેત્રે દાખલ કર્યુ. જેના સારા પરિણામો આવનારા દિવસોમાં જોવા મળશે. UPSC, GPSC, IIT, IIM, JEE, NEET જેવી મહત્વની પરીક્ષાઓમાં ગુજરાતનો બાળક સ્પર્ધાઓમાં ટકી શકે તેવા વિશાળ ઉદેશને ધ્યાનમાં લઈ સરકારશ્રીનો શિક્ષણ વિભાગ અભિનંદનને પાત્ર છે,

What is Formative Assessment ?

Formative assessment :

 The goal of formative assessment is to monitor student learning to provide on going feedback that can be used by instructors to improve their teaching and by students to improve their learning. More specifically, formative assessments:

 

1. નબળા ક્ષેત્રની ઓળખ :

Formative Assessment દ્વારા બાળકમાં રહેલ શૈક્ષણિક નબળાઈને જાણીને તેણે ( Subject Teacher ) તેના ( Students ) વિકાસમાં કયા ક્ષેત્રમાં ( Target areas ) કાર્ય કરવાનું તે જાણી શકાય છે. તેની કચાશને જાણી તુરંત દુર કરવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવે છે. 

“ When the cook tastes the soup, that’s formative;

when the guests taste the soup, that’s summative.”

                                                                                 – Robert Stakes.

અર્થાત

રસોઈઓ સુપ બનાવીને ટેસ્ટ કરે તો તે Formative Assessment કહેવાય

જ્યારે

મહેમાનો સુપનો ટેસ્ટ કરે તો તે Summative assessment કહેવાય

અહીં કહેવાનો ભાવાર્થ એ છે કે શિક્ષક વર્ગખંડમાં ભણાવતા પહેલાં તેના શિક્ષણની દીર્ઘકાલીન હકારાત્મક અસર થશે કે કેમ? તેની ચકાસણી સતત કરવાની રહે છે.

 

શિક્ષણરૂપી રસોઈ બનાવનારો ( Teacher ) સ્મિતરૂપી મસાલો,

પ્રેમરૂપી વઘાર કરશે નહિ, ત્યાં સુધી શિક્ષણરૂપી રસોઈનો સ્વાદ ચાખવા

બાળકોની હાજરી વર્ગખંડમાં પાંખી જ રહેશે.

ટૂંકમાં પોતાના વર્ગખંડના શિક્ષણને વધુ રસાસ્વાદ બનાવવા માટે શિક્ષકે શિક્ષણની નવી નવી તરકીબો અજમાવવાનો સમય હવે આવી ગયો છે. કોઈ એક પાઠ કે લેશન કોઈ એક જ પધ્ધત્તિએ ન ભણાવતા તેને જુદા જુદા એકમોમાં ( Topic / Unit ) વિભાજન કરી જો અલગ અલગ પધ્ધત્તિએ ભણાવવામાં આવે તો તે પાઠને સમજાવવામાં અને બાળકને સરળતાથી શિક્ષક સમજવામાં રસ પડશે, એમાં કોઈ શંકાને સ્થાન નથી. 

 

2. બાળકના ભયને ભગાડો

સૌ પ્રથમ વિદ્યાર્થીની કચાશ જાણીને તે ક્ષેત્રને જ ટારગેટ બનાવીને તેમાંથી બાળકને બહાર લાવવાની તાતી જરૂરિયાત છે, આપણે ઘણીવાર ન્યુઝ પેપરમાં વાંચીએ છીએ કે પરીક્ષાના સમયે બાળક હતાશામાં ગરકાવ થઈ જાય છે.

Formative Evaluation:

What, Why, When, and How

બાળકના સર્વાંગી વિકાસમાં આ બાબત ખુબ જ મહત્વની સાબિત થાય છે. વાલી મિટીંગમાં બાળકના અસાધારણ વર્તનની નોંધ લઈ યોગ્ય સમયે માવજત કરવામાં આવે તો બાળકને હતાશામાં ગરકાવ થતાં અટકાવી શકાય.

“ Identify their Students weaknesses and target areas that need work ”

પરીક્ષાના પરિણામ પછી બાળકોના ઓછા ટકા આવવાને કારણે જે પરિણામ આપણે છાપાઓમાં વાંચીએ છીએ તે જેની પાસે હ્ર્દય જેવી નાજુક ચીજ જીવંત તેવા  હ્ર્દયવાળા શિક્ષકને સાચે જ વેદના આપનાર હોય છે.

જીવનમાં એકલા ટકા જ મહત્વના નથી એ બાબત શિક્ષકે વાલીઓ અને પોતાના વર્ગખંડના બાળકોને સમજાવવા પડશે તેનું જ નામ Formative Assessment કહેવાય.

“ Formative assessment is more valuable for day-to-day teaching. ”

આવી સાચી સમજ આપવાના આપના પ્રયત્નો સમગ્ર શિક્ષણ સમાજ ચિરકાલીન સુધી યાદ રાખશે એજ Formative Assessment કહેવાય.

 

What is Summative Assessment ?

  

Summative Assessment :

 “ Summative assessment is the process of evaluating (and grading) the learning of students at a point in time. Summative assessment at the district/classroom level is an accountability measure that is generally used as part of the grading process.”  

Summative assessment નો મુખ્ય ઉદેશ એ છે કે કોઈ વિષય વસ્તુ કે પાઠ્યક્રમને અંતે બાળકનું સર્વાંગી મુલ્યાંકન કરવાનું છે. તેને અપાયેલ શિક્ષણ દ્વારા તેના વિવિધ Skill Develop થી છે કે નહિ તે જોઈને ગ્રેડીંગ આપવાનું કામ શિક્ષકે કરવાનું છે.

Summative assessment માં બાળકના વિકાસને માપવા માટે વિવિધ પ્રકારની કસોટીઓ પ્રમાણિત થયેલ છે તે દ્વારા આપ તેનું સાચું મુલ્યાંકન કરી શકો છો જેમકે,

Summative assessments are often high stakes, which means that they have a high point value.

 

* Examples of summative assessments include:

  • a midterm exam
  • a final project
  • a paper
  • a senior recital

1. સર્વાંગી વિકાસ ( All round Development ) :

        બાળક શું જાણે છે અને શું નથી જાણતો તેવી ભેદ પરખ શક્તિ શિક્ષકે પોતાના વર્ગખંડના શિક્ષણમાં વિકસાવવી પડશે. જેથી તેની વિકાસના અવરોધક પરિબળોને દુર કરવામાં મદદરૂપ નિવડી શકે.

“ Formative assessment  there is more teaching,

more learning, less stress,

and less grudge work.”

 Formative assessment માં બાળક વધુને વધુ શિક્ષણ આપી જાતે શીખતો થાય, તે પાયાની બાબત છે. ઓછામાં ઓછી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવાનો થાય તે જોવાનું છે.

શિક્ષકે વર્ગખંડનું શિક્ષણ બાળક્ને કેન્દ્ર સ્થાને રાખીને કરવાનું છે. તેનામાં સમજ શક્તિ

( Understanding Power ), સ્મરણ શક્તિ (Grasping Power), આવડત-કુનેહ (Skill Development) નો વિકાસ થયો કે કેમ તે જોવાનું કામ શિક્ષકનું છે.

The aim of formative assessment is to improve the amount of learning that occurs.

The aim of summative assessment is to prove that learning has occurred.

 કોઈ સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવાનું સોંપવામાં આવે તો તે સહજતાથી તે ઉકેલી શકે ખરો ? તે શિક્ષણ આપવાનું કામ હવે ગુજરાતના વર્ગખંડો અપાશે.

summative is a summary.”

The idea is that it summarises how the trainee has performed at the end of the training.

Finally,

What is the difference between Formative and Summative Evaluation ?

•   Formative evaluation is qualitative while summative evaluation is quantitative.

•   Formative evaluation is a continuous process while summative evaluation is an event that takes place at the end of an instructional unit.

•   Summative evaluation is formal and takes the shape of quizzes and written tests whereas formative evaluation is informal such as homework and projects.

•   The aim of formative evaluation is to improve upon what has been learnt whereas the aim of summative evaluation is to prove the amount of learning that has taken place.

: અસ્તુ :

Dr.Kishorbhai Mohanbhai Patel

                   M.COM.,M.A.,M.Ed.(Gold Medalist),Ph.D(Edu.)

          SMT.I.N.TEKRAWALA HIGHER SECONDARY SCHOOL,

          RANDER ROAD, SURAT.

Advertisements

18 responses to this post.

  1. એક કર્તવ્ય નિષ્ઠ શિક્ષક દ્વારા આલેખાયેલ લેખ અને સુચનો આજના

    વિધ્યાર્થી જગતને નવીનતમ રાહ ચિંધે છે.

    શિક્ષણ જગતને એક જાગૃત અને કર્તવ્યપાલન શિક્ષક્ની સેવા કાયમ

    મલતી રહે.

    ખુબ ખુબ ધન્યવાદ કિશોરભાઇ

    Like

    Reply

  2. F. A. / S. A કયી ભાષામાં શીખવવામાં આવશે ?

    હિન્દી ભાષા ગુજનાગરી લીપીમાં ક્યારે શીખવવામાં આવશે ?
    પાકિસ્તાન માં હિન્દી ,ઉર્દુ લીપીમાં શીખાય તો ગુજરાતમાં ગુજનાગરી લીપીમાં કેમ નહિ ?
    શું ભારતની અન્ય ભાષાઓ તેમની ભાષા લીપીમાં શીખવી પડશે? કે પછી ગુજનાગરી લીપીમાં શીખવી શક્ય છે ?

    saralhindi.wordpress.com
    http://iastphoneticenglishalphabet.wordpress.com/

    Like

    Reply

  3. આદરણીય ડૉ. કિશોરભાઈ,

    એક જાગૃત અને કર્તવ્ય નિષ્ઠ શિક્ષક દ્વારા આલેખાયેલ લેખ અને સુચનો આજના
    વિદ્યાર્થી જગતને નવીનતમ રાહ ચીંધી શકે છે..

    શિક્ષણ જગતને એક જાગૃત અને કર્તવ્યપાલન શિક્ષક્ની સેવા કાયમ
    મલતી રહે.

    ખુબ ખુબ ધન્યવાદ ડૉ.કિશોરભાઇ

    Like

    Reply

  4. Posted by ભરત ચૌહાણ on 16/10/2013 at 8:43 am

    ખૂબ જ સરસ માહિતી આપી સાહેબજી

    Like

    Reply

  5. ડોશ્રી કિશોરભાઈ પટેલ

    શિક્ષણ જગતની, આ ઉન્નતિ પથની સુંદર માહિતી આપે આપી , એક સેવા યજ્ઞની જે જ્યોત આપે જગાવી છે, તે માટે વિશેષ અભિનંદન. આનાથી આવનાર દિવસોમાં ખૂબ જ લાભ થશે. એક વિનંતિ આપને.. આપશ્રી સમય કાઢી, ઈ-વિદ્યાલયમાં સક્રિય ફાળો આપશો તો ઘણો જ આનંદ થશે…યુ.કે.થી સુશ્રી હીરલબેન શાહે આ મહાકાર્યનો આરંભ ૨જી ઓક્ટોબરે કર્યો છે , ને શ્રી સુરેશભાઈ જાની સાથે, હું ને શ્રી વિનોદભાઈ વગેરે જોડાયા છે.આપનું તો આ ક્ષેત્ર છે , તેથી ખૂબ જ લાભ સૌને મળશે.
    સુશ્રી હીરલબેન (યુ.કે.) થી વિશ્વપટાંગણે એક મહામૂલી નવલી શૈક્ષણિક ભેટ , માતૃભાષા ગુજરાતીમાં બહુફલકીય રીતે કંડારી રહ્યા છે…જે આવનાર નવી પેઢી માટે એક જ્ઞાન ખજાનો હશે.

    Permalink: http://evidyalay.net/vedic-2/

    રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

    Like

    Reply

    • આદરણીયશ્રી. રમેશભાઈ સાહેબ

      આપનો શુભેચ્છા સંદેશો મળ્યો, હું રાજી રાજી થઈ ગયો સાહેબ.

      બીજુ કે આપે આપેલ લિંક પર જઈને મે મેસેજ મુકેલ છે,

      શ્રી. હિરલબેન સેવાનો સ્વીકાર કરશે એટલે મારાથી બનતી

      શૈક્ષણિક માહિતી જરૂર આપીશ સાહેબ ……….આભાર

      આપ ટીમ સભ્ય છો, એટલે આપ જણાવશો તે સેવા આપવા હું પ્રયત્ન કરીશ.

      સાહેબ હું આપને ખુબ જ યાદ કરૂ છું.

      Like

      Reply

      • Thanks Sir. ..Hiralben is eager to welcome you as a leading member of a team.

        With regards
        Ramesh Patel(Aakashdeep)

        શ્રીમાન. રમેશભાઈ

        આપ મને જણાવો અને હું સહભાગી ન થાઉ એવું કદી બને ખરુ કે સાહેબ….!

        શ્રી. હિરલબેનનો ફોન હતો પણ હું સ્કુલમાં હતો એટલે બરાબર વાત નથી થઈ.

        મે એમને પાછો ફોન કરવા જણાવેલ લગભગ ભારતના સમય મુજબ રાત્રે ફોન આવશે.

        મારા લાયક કામકાજ અવશ્ય જણાવતા રહેશોજી.

        આપે સંબોધન Thanks sir થી કર્યુ એવું ન કરવાનું.

        દિલથી કહું તો આપની કલમ આગળ હું તો અંશ પણ નથી.

        ફરી એકવાર આપનો આભાર

        Like

  6. “ When the cook tastes the soup, that’s formative;
    when the guests taste the soup, that’s summative.”

    આ ગમ્યું. શિક્ષણ પ્રથામાં આવા ફેરફારો આવી રહ્યા છે – તે બહુ આનંદના સમાચાર છે.

    Like

    Reply

    • આદરણીયશ્રી. સુરેશભાઈ જાની સાહેબ

      આપના પ્રેમાળ પગલા પડવાથી હું ધન્ય થઈ ગયો.

      શિક્ષણમાં રોજબરોજ નવા ફેરફારો આવી રહ્યા છે,

      જે બાળકોના સર્વાંગી વિકાસમાં લાંબાગાળે

      ખુબજ ફાયદાકારક છે,

      આ પ્રકારના ફેરફારની અસર લાંબેગાળે જોવા જરૂર મળશે.

      આપનો ખુબ હુબ આભાર

      Like

      Reply

  7. ગુજરાત માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડે એક તંદુરસ્ત પગલું ભરીને બાળકોનાં વિશાળ હિતને ધ્યાનમાં લઈ ભવિષ્યની ઈમારતને વધુ મજબુત બનાવવા માટે પુખ્ત વિચારણા કરીને બાળકોને અપાતું શિક્ષણ ચિરકાલીન સ્મરણ રહે તે માટે Formative assessment / Summative assessment ( F. A. / S. A. ) માધ્યમિક શિક્ષણક્ષેત્રે દાખલ કર્યુ……………………….
    Kishorbhai,
    With this Post you have given the INFO on the NEW Trend in the TEACHING..which is intended to BENEFIT the Students.
    Nice ! Hope this will bring about the intended CHANGES.
    All the Best !
    DR. CHANDRAVADAN MISTRY
    http://www.chandrapukar.wordpress.com
    Inviting ALL to Chandrapukar !

    Like

    Reply

    • આદરણીયશ્રી. ડૉ. પુકાર સાહેબ

      આપના પ્રેમસભર સંદેશો પ્રાપ્ત થતાં આનંદવિભોર

      શિક્ષણમાં રોજબરોજ નવા ફેરફારો આવી રહ્યા છે,

      જે બાળકોના સર્વાંગી વિકાસમાં લાંબાગાળે

      ખુબજ ફાયદાકારક છે,

      આ પ્રકારના ફેરફારની અસર લાંબેગાળે જોવા જરૂર મળશે.

      આપનો ખુબ હુબ આભાર

      Like

      Reply

  8. માનનીય શ્રી,

    ગુજરાતીલેક્સિકોનના સ્થાપક શ્રી રતિકાકાની સ્મરણાંજલિ સભા અમદાવાદ ખાતે 21 ઑક્ટોબર 2013ના રોજ સાંજે પાંચ વાગ્યે ગુજરાત વિશ્વકોશ ભવનમાં રાખવામાં આવેલ છે.

    સરનામું : ગુજરાત વિશ્વકોશ ભવન, રમેશપાર્ક સોસાયટી, વિશ્વકોશ માર્ગ,
    ઉસ્માનપુરા, અમદાવાદ – 380 013. ફોન : 079 – 2755 1703

    ઉપસ્થિત રહેવા આપને હૃદય પૂર્વકનું આમંત્રણ.

    આભાર,
    ગુજરાતીલેક્સિકોન ટીમ.

    Like

    Reply

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s