Archive for the ‘શૈક્ષણિક લેખો’ Category

Key Points For Effective Maths – Science Teaching and Learning


Key  Points For Effective Maths – Science Teaching and Learning

પ્રસ્તાવના : વર્તમાન સમય એ શિક્ષણની ઉંચાઈઓ માટેની મિશાલ બનાવવાનો સમય છે, સમગ્ર વિશ્વ અને શિક્ષણક્ષેત્ર આજે વિજ્ઞાન – ગણિત પર ધ્યાન આપીને ટેકનોલોજીના પ્રણેતા બનવા જઈ રહ્યા છે ત્યારે આપણે સૌ એ દિશામાં ચિંતન અને મનન કરવાનો સમય હવે પાકી ગયો છે. અહીં મારા વિચારો આપની સમક્ષ પ્રસ્તુત કરેલ છે.

  1. Lesson : ( પાઠ, યુનિટ, એકમ)

       શિક્ષકે વિષયવસ્તુ થી સજ્જ થઈ, યોગ્ય રૂપરેખા સાથે વર્ગખંડમાં પ્રવેશવાનું છે, પાઠમાં આવતા દરેક પારિભાષિક શબ્દોથી ( Terminology ) વાકેફ હોવો જોઈએ. તદુપરાંત બાળકોની મૂઝવણો અને સમસ્યાઓને યોગ્ય વૈજ્ઞાનિક કારણો આપીને સમજાવવા જોઈએ.

                    શિક્ષક વિજ્ઞાન અને ગણિતના પર્યાય શબ્દોનો સ્વામી હોવો જોઈએ.

શિક્ષક Matter,  Method  અને  Manner નો

ત્રિવેણી સંગમ સમાન હોવો જોઈએ.

  1. Whole – Class interactive : ( સમગ્ર વર્ગખંડને જોતરવો )

            વર્ગખંડના બધાજ બાળકોને કોઈ Task આપીને જુથ ચર્ચામાં ભાગીદાર બનાવવા જોઈએ. તેમને જવાબ આપવાનો, રજુઆત કરવાનો ( Chance To Explain – Demonstrations ) , સૂચનો કરવાનો ( Chance to Suggest ), ટીકા-ટીપ્પણી ( Chance to criticize ) કરવાની છુટ આપવી જોઈએ.

“ Mathematics is a Queen of All Science.”

 Ma + The + Ma + Tics

મા પાસે બાળકોને સમજાવવાની યોગ્ય અને અસરકારક ટ્રિક હોય છે.

  1. Seating : ( બેઠક વ્યવસ્થા )

            વિદ્યાર્થી અને શિક્ષકે એકબીજા સાથે સીધો Eye  Contect રાખવો જોઈએ. બાળક ગ્રીન બોર્ડને સીધુ અને સરળતાથી જોઈ શકે તેમ બેસવું જોઈએ. વર્ગમાં બાળકોને ગૃપ પ્રમાણે બેસાડવા જોઈએ નહિ.

દરેક માતા માટે નટુ, ન્યુટન હોય તો પણ નટુ જ રહે છે.

ટૂંકમાં,  શિક્ષકે માતાની ભૂમિકા અદા કરવાની છે.

  1. Friendly, non – confrontational: ( મિત્રભાવ )

       દરેક બાળકો સાથે મિત્રતાનો ભાવ શિક્ષકે રાખવાનો છે, તેમના સારા કાર્યને બિરદાવવાનું કામ પણ શિક્ષકે કરવાનું છે. દરેક વિદ્યાર્થીઓએ પણ સહઅધ્યાયીઓને એકબીજાના સારા કાર્યને બિરદાવવાનું કામ કરવાનું છે. શિક્ષકે વર્ગખંડના શિક્ષણકાર્ય દરમિયાન આ પ્રકારની સમજ બાળકોમાં કેળવવાની છે.

“ Good Friendship is Like a Tree “

  “ આજે શાળાઓમાં મૂલ્યો અને વૈચારિક મૂલ્યોની કટોકટી સર્જાય છે.

  1. Continual revision : ( સતત પુનરાવર્તન )

       ગણિત-વિજ્ઞાનના અભ્યાસક્રમના નાના ખ્યાલોને પણ શિક્ષકે Small Logical Steps  માં વહેંચીને બાળકોને સમજાવવાના છે. દરેક પાઠના અંતે ગૃહકાર્ય આપીને નવા પાઠની શરૂઆતમાં તેનું પુનરાવર્તન કરવાનું કામ શિક્ષકે કરવાનું છે.

  Chalk and Talk

નહિ પરંતુ

    Learning by doing.

પોતાના શિક્ષણકાર્ય દરમિયાન શિક્ષકે at a Time એકજ ગુણવત્તાસભર aspect પર Focus આપવાનું કામ કરવાનું છે.

  1. Clear explanations : ( પ્રમાણભૂત રજુઆત )

       શિક્ષકે બાળકોના દરેક ખ્યાલો ( Concept ) ને અમલમાં મુકીને વિષયવસ્તુ સાથે સાંકળીને આપી શકાય તેવા અનુભવો બાળકોને આપવા જોઈએ.

બાળકો પોતાના લક્ષ તરફ ગતિ કરતા હોય તેવી પરિસ્થિતિનું નિમાર્ણ કરવાનું કામ શિક્ષકે કરવાનું છે. ( Set a Learning Goal  )

                                             શિક્ષકે ગૌરવ સાથે કહેવું જોઈએ કે……………………!

 “ My Words  are  

     My WORLD ” 

  1. Every activity reviewed interactively : ( દરેકની સહભાગીદારિતા )

       ગણિત-વિજ્ઞાનની કોઈપણ પ્રવૃત્તિ વર્ગખંડના દરેક બાળકોને સાંકળતી હોવી જોઈએ. જેથી દરેક વિદ્યાર્થીઓ તેના ઉકેલની દિશામાં વિચારતા થાય ( Thinking Ability ) તે પરિસ્થિતિ શિક્ષણની ઉત્તમ કક્ષા કહેવાય. વર્ગખંડના કેટલાક બાળકો સમસ્યાના ઉકેલ સાથે સમંતિ-અસંમતિ દર્શાવશે તેવી ઉત્તમ પરિસ્થિતિનું સર્જન કરવાનું કામ શિક્ષકે કરવાનું છે.

Education is the Passport of the future.

        આખરે શિક્ષકે બાળકોએ સમસ્યાના ઉકેલ સાથે સમંતિ-અસંમતિ દર્શાવી તેમાથી સાચો ઉકેલ તેમને આપવાનો છે.

  1. Challenges OR extension work : ( પડકારરૂપ કાર્ય )

       વર્ગખંડના બાળકોમાં ભિન્ન ભિન્ન શક્તિઓ છુપાયેલ છે, તેને Challenging work આપવાનું કામ શિક્ષકે કરવાનું છે. ઘણીવાર આપે શિક્ષણકાર્ય દરમિયાન નોધ્યુ હશે કે શિક્ષકને શરમાવે તેવું કામ બાળકો કરી લાવે છે.

પુષ્પોને સૂંઘી લો તો,

તમો દિનભર મહેકતા રહેશો,

પુસ્તકોને વાંચી લો તો,

જીવનભર મહેકતા રહેશો.

 “ Smooth sea do not make skillful sailors.”

શાંત સમુદ્ર ક્યારેય સારા ખલાસીઓ પેદા કરી શકતા નથી.

  1. Correct precise definitions : ( સત્ય સંકલ્પના )

       ગણિત-વિજ્ઞાનના શિક્ષકે બાળકો માટે આદર્શ પરિસ્થિતિનું નિર્માણ કરવાનું કામ કરવાનું છે. મૌખિક કે બોર્ડ દ્વારા સમજાવીને પણ તે આ કાર્ય કરી શકે. જ્યાં જરૂર જણાય ત્યાં ગણિત-વિજ્ઞાના શિક્ષકે ગાણિતિક અને વિજ્ઞાનની Terminology વાપરીને બાળકોને Concept સમજાવવો જોઈએ.

“ Content Power is a Fast Food Of the Teachers.”

 શિક્ષકે બાળકોમાં સપનાઓ વાવવાના છે.

બાળકોના રૉલ મોડેલ બનેલ શિક્ષકોની

 અંદરની આંતરિક શૈક્ષણિક શક્તિઓથી ભરેલા હોય છે,

  1. Fast pace and varied activities : ( જુથ ચર્ચા )

       વિદ્યાર્થીઓ માટે વ્યક્તિગત કે જોડીમાં, યોગ્ય સમય મર્યાદા ( TIME Time Is My Efficiency ) નક્કી કરીને શૈક્ષણિક કાર્ય સોંપવું જોઈએ. વર્ગખંડની ચર્ચામાં બાળકો માટે યોગ્ય સમય ફાળવવો જોઈએ.

કોઈ લોખંડનો વેપાર કરી ટાટા બની ગયા,

       તો કોઈ જુતાનો વેપાર કરી બાટા બની ગયા.

  1. Logic, rigour and precision : ( તર્કશક્તિનો વિકાસ )

       ગણિત-વિજ્ઞાનના શિક્ષણકાર્ય દરમિયાન બાળકોમાં વૈજ્ઞાનિક અભિગમ ( Scientific Approach અને તર્કશક્તિ ( Logic Power ) નો વિકાસ થાય તેવું વાતાવરણ પુરૂ પાડવાનું કામ શિક્ષકે કરવાનું છે.

જેવી રીતે એક યુવતી લગ્ન મંડપમાં પોતાની જાતને સજાવીને જાય છે,

તેવી જ રીતે

શિક્ષકે વર્ગખંડમાં જવા

Matter – Method  

 સાથે સજ્જ થઈને જવાનું છે.

  1. Marks – Remarks : ( ભુલોની નોંધ )

       ગણિત-વિજ્ઞાનના શિક્ષકે બાળકોની સમજનો વિકાસ થાય તે માટે ગુમાવેલ ગુણ માટે Remarks અવશ્ય લખવી જોઈએ.

બાળકોમાં ગુણ કરતાં,

      ગુણો વધુ વિકસાવીએ.

અંતમાં બાળકોની કોઈપણ શૈક્ષણિક ક્ષતિ દુર કરવા કે તેનો ઉકેલ લાવવા શિક્ષકે તેને મિત્રભાવે સમજાવીને, તાર્કિક ઉદાહરણો દ્વારા સમજાવી કાયમી ઉકેલ લાવવાનું કામ કરવાનું છે.

 

ડૉ. કિશોરભાઈ એમ. પટેલ

M.Com., M.A., M.Ed. ( Gold Medalist), Ph.D. ( Education)

Gujarat State Best Awardee Teacher – 2006

President National Awardee Teacher – 2015

Smt. I.N.Tekrawala Higher Secondary School,

Palanpur Patia, Rander road, Surat -9

Plz. Visit :

Educational website : www.drkishorpatel.com

Social blog : https://shikshansarovar.wordpress.com

ચાલો બાળકોના I’ M. નહિ, E. M. બનીએ.


ચાલો બાળકોના I’  M. નહિ, E. M. બનીએ.

પ્રસ્તાવના :

વર્તમાન સમયમાં શિક્ષણનો માહોલ અને સામાજિક ક્ષેત્રે આવી રહેલ પરિવર્તનો સામે આપણે શિક્ષક તરીકે મહત્વની ભુમિકા અદા કરવી જ પડશે, જેથી બાળકોના અને વાલીઓના સાચા પથદર્શક બની શકાય. યુવાધનને યોગ્ય માર્ગે વાળવામાં શિક્ષકે પરિવર્તનના દૂત બનવાનું છે. બાળકો એ તો શારીરિક અને માનસિક શક્તિનો સ્ત્રોત છે. હવેના સંજોગો જોતાં શિક્ષકે પોતાના અહમને ( I am something ) ત્યાગીને સાથી શિક્ષકમિત્રોને તથા બાળકોને I’  M.  નહિ, E. M. બનવાની શીખ આપવી જોઈએ.

ચાલો બાળકોના I’  M. નહિ, E. M. બનીએ.

  1. વૈચારિક શક્તિનો સ્ત્રોત :
  2. શ્રધ્ધા અને આત્મવિશ્વાસના સ્થાપક :
  3. શૈક્ષણિક કૌશલ્યોનો વિકાસ :
  4. નિદાન અને ઉપચારાત્મક શિક્ષણ :
  5. શિક્ષણ સમાજનો ચેતના સ્ત્રોત :
  6. પ્રેરણા સ્ત્રોતની ભૂમિકા :
  7. જીવન ઘડતરનો સ્ત્રોત :
  8. તાજગીસભર મુખમુદ્રા :

 

  1. વૈચારિક શક્તિનો સ્ત્રોત :

એક શિક્ષક તરીકે બાળકોમાં આત્મવિશ્વાસનું વાતાવરણ જો પેદા કરવામાં આવે તો શિક્ષણમાં માહોલ બદલી શકાય. જ્યારે શિક્ષકની શિક્ષણ પ્રત્યેની શ્રધ્ધા ઓછી થાય ત્યારે સમાજ પતન તરફ જાય છે. આપણે Energy Machine ( E. M. ) બનવાનું છે. સાચા અર્થમાં બાળકોને વિચારતા કરતાં શીખવવાનું છે.

 

“ Children must be taught

HOW TO THINK,

not

WHAT  TO THINK.”

 

શિક્ષકે વૈચારિક શક્તિનો વિકાસ ( Thinking ability ) તરીકેનું ભાથુ પુરૂ પાડવાનું કામ એક શિક્ષક તરીકે આપણે કરવાનું છે. કારણકે વિચાર મંથન એ શૈક્ષણિક શક્તિનો સ્ત્રોત છે. શિક્ષક કે બાળકોની કલ્પનાશક્તિ ( Imagination Power ) એ તલવાર કરતાં પણ વધુ શક્તિશાળી હોય છે.

  1. શ્રધ્ધા અને આત્મવિશ્વાસના સ્થાપક :

શિક્ષણ એ બાળકના જીવનનો રથ છે. તેને સફળતાના શિખરો સુધી હેમખેમ  લઈ જવાનું કામ એક શિક્ષક તરીકે આપણે કરવાનું છે. બાળકોમાં શ્રધ્ધાનું વાતાવરણ પેદા કરવાનું કામ શિક્ષકે કરવાનું છે. શિક્ષકે Energy Man ( E.M. ) બનવાનું છે.

                   શ્રધ્ધા ઓછી થાય તો, અંધશ્રધ્ધા વધે છે,

                    વિશ્વાસ વધે તો, આત્મવિશ્વાસ વધે.”

 

Education is the Passport of the future.

 

આત્મવિશ્વાસ એ નાનકડી હાથબત્તી છે,

જે અંધકારમાં તમને બધું જ નહિ બતાવી શકે

પણ તમને આગલું કદમ મુકવાની જગ્યા જરૂર બાતવશે. 

  1. શૈક્ષણિક કૌશલ્યોનો વિકાસ :

શિક્ષકે પોતાના શિક્ષણકાર્યમાં શિક્ષણને રસપ્રદ બનાવવા માટે શૈક્ષણિક ટેકનિક અને કૌશલ્યોનો ( Basic skills of Education) વિકાસ કરતા રહેવાનું છે,

 

“ How to teach is less important than,

How to make pupils learn.”

 

Educational Methodology ( E. M. ) નું જ્ઞાન શિક્ષકે પોતાના શિક્ષણકાર્યમાં વીણી લેવાનું છે. Educational Skill Developer તરીકેની ભૂમિકા મહત્વનો ભાગ ભજવનારી હોય છે.

 

  1.  નિદાન અને ઉપચારાત્મક શિક્ષણ :

બાળકોમાં રહેલ કચાશને શિક્ષકે પારખીને તેને દૂર કરવાના પ્રયત્નો શિક્ષકે કરવાના છે, શાંત સમુદ્ર ક્યારેય સારા ખલાસીઓ પેદા કરી શકતા નથી. કારણ કે તેમાં સાહસવૃત્તિનો વિકાસ થતો નથી.

 

“ Smooth sea do not make skillful sailors.”

 

બાળકોમાં જુદા જુદા કૌશલ્યો અને મૂલ્યોનો વિકાસ કરતા પહેલાં શિક્ષકમિત્રો પોતાના વિષયોની વિષય વસ્તુમાં કૌશલ્યોનો વિકાસ કરવો પડે તો જ, શિક્ષણમાં નિદાન અને ઉપચારાત્મક (Diagnosis & Remedial work) શિક્ષણ થઈ શકે. Education & Medicine ( E. M. )  બનવાનું કામ કરવાનું છે. શિક્ષકના પ્રાયોગિક વિચારો ( Practical ideas ) નવા કૌશલ્યો તરફ લઈ જવાના માર્ગો ઉઘાડે છે.

 

 

 

  1.  શિક્ષણ સમાજનો ચેતના સ્ત્રોત :

જેમ સૂર્યોદય થતાં જ સમગ્ર સંસાર ચેતનવંત બને છે, સૂર્ય કિરણો ઉર્જાનો સ્ત્રોત છે તેમ શિક્ષકે બાળકોમાં શિક્ષણ પ્રત્યે રસ અને રૂચિ જાગ્રત કરી ઉર્જાનો સ્ત્રોત બનવાનું છે. શિક્ષકે Energy Maker  ( E. M. ) બનવાનું છે.

 

The Sun is New each day.”

 

ईंन्सान एक दुकान है !

और जुबान उसका ताला !

जब जुबान खुलती है,

तभी मालुम होता है कि

दुकान सोने की है या कोयले की..! 

શિક્ષકે સોનાની માફક પોતાના વિષયવસ્તુમાં ચમકીને પોતાના વર્ગના બાળકોને આધુનિક  જ્ઞાનથી ચમકતા રાખવાનું કામ કરવાનું છે.

 

  1.  પ્રેરણા સ્ત્રોતની ભૂમિકા :

 

શિક્ષકની રહેણીકરણી, પહેરવેશ, વાણી, વિચાર અને વ્યવહારમાં સાદગીનો સાગર લહેરાય છે. શાંત અને સૌમ્ય પ્રતિભા ધરાવતા શિક્ષક બાળકો માટે પ્રેરણા સ્ત્રોત બની રહે છે. શિક્ષકે Energy Motivator  ( E. M. ) બનવાનું છે.

“ કોઈ લોખંડનો વેપાર કરી “ટાટા” બની ગયા,

       તો કોઈ જુતાનો વેપાર કરી “ બાટા ” બની ગયા.”

દરેક વ્યક્તિના જીવનમાં સફળતા પાછળ કોઈકનો હાથ હોય છે. જે તો પ્રેરકબળ   હોય છે. ચાહે તેની માતા-પિતા,  બહેન – ભાઈ કે કોઈપણ હોય તે તેને માટે પ્રેરણાસ્ત્રોત બની રહે છે.

  1.  જીવન ઘડતરનો સ્ત્રોત :

 

મારો જન્મ ભલે મારા માતા-પિતાને આભારી છે, પરંતુ મારૂ સમગ્ર જીવન તો મારા ગુરૂજીને આભારી છે. કારણ કે શિક્ષક એ તો બાળકોના જીવન ઘડતરનો શિલ્પી છે. બાળકના જીવનને આકાર આપનાર કલાકાર છે. વિદ્યાર્થી જે ચાહે તે બની શકે છે, જો તે નિશ્ચય કરી લે કે હું આ બનીને જ રહીશ.

 

ચિંતા કરનારો માણસ રડે છે,

જ્યારે ચિંતન કરનારો શિક્ષક

બીજાના જીવન ઘડે છે.

શિક્ષકે બાળકના જીવન ઘડતરમાં પ્રેમભર્યા જાદુઈ શબ્દો દ્વારા Energy Magic ( E.M. ) બનવાનું કામ કરવાનું છે.

  1.  તાજગીસભર મુખમુદ્રા :

 

શિક્ષક હંમેશા તાજગીસભર મુખમુદ્રા, ક્યાંય નિરાશા કે હતાશાનું નામોનિશાન નહિ દેખાય તેવો શિક્ષક પોતાના વર્ગના બાળકોને શિક્ષણ કાર્ય દરમિયાન પ્રફુલ્લિત રાખી શકે. તે માટે શિક્ષકે Evergreen Man ( E. M. ) બનવાનું છે. શિક્ષકે પોતાની સ્માઈલ માઈલોના માઈલ સુધી ફેલાવવાની છે, જેથી વર્ગખંડનું વાતાવરણ પણ પ્રફુલ્લિત રહે.

“ પ્રસન્નતા એક કુંજી છે,

જે બીજાના હ્દયના દરવાજા

આપણા માટે ખોલી દે છે.”

શિક્ષકે બાળકોમાં સપનાઓ વાવવાના છે. બાળકોના “ રૉલ મોડેલ ” બનેલ શિક્ષકો અંદરની આંતરિક શૈક્ષણિક શક્તિઓથી ભરેલા હોય છે, જેઓ બાહ્ય દેખાવ કદી કરતા નથી. તેઓના શૈક્ષણિક શબ્દો પ્રભાવશાળી હોય છે. બાળકો માટે શિક્ષક દ્વારા બોલાયેલા શબ્દોનું વજન કરી શકાતું નથી. તે અમૂલ્ય હોય છે.

ટૂંકમાં આવનારા દિવસોમાં શૈક્ષણિક જગત ટેકનોલોજીને પ્રાધાન્ય આપનારૂ હશે, તેથી આધુનિક શિક્ષક ટેકનોલોજીનો જ્ઞાતા હોવો જોઈએ, કારણકે……….!

 

“ માતાઓનો એક હાથ બાળકના માથા પર હશે અને બીજો હાથ કમ્પ્યુટરના માઉસ પર હશે.”  

અસ્તુ

 

ડૉ. કિશોરભાઈ એમ. પટેલ

M.Com., M.A., M.Ed. ( Gold Medalist), Ph.D. ( Education)

Gujarat State Best Awardee Teacher – 2006

President National Awardee Teacher – 2015

Smt. I.N.Tekrawala Higher Secondary School,

Palanpur Patia, Rander road, Surat -9

Plz. Visit :

Educational website : www.drkishorpatel.com

Social blog : https://shikshansarovar.wordpress.com

ધોરણ : 10 ના બોર્ડના બાળકો માટે ઉપયોગી…!


125_1 125_2

ધોરણ : 10 / 12 બોર્ડના વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષકો તથા વાલીઓએ ધ્યાનમાં રાખવાની બાબતો :


ધોરણ : 10 / 12 બોર્ડના વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષકો તથા વાલીઓએ ધ્યાનમાં

રાખવાની બાબતો :

 goodluckforexam9

( નોંધ : આ માહિતી ગુજરાત રાજ્ય મા.અને ઉ.મા. શિક્ષણ બોર્ડને ધ્યાનમાં

             લઈ લખેલ છે.)

 સુચના :

 ઉપરની માહિતી મારા શિક્ષક તરીકેના અનુભવને આધારે લખુ છું, તમારે

 છેલ્લામાં છેલ્લી માહિતી બોર્ડ અને આપના શિક્ષકમિત્રો આપે તે ધ્યાન પર  

લેવી.

1. બાળક પક્ષે :

 1. પરીક્ષા હોલમાં બોર્ડ તરફથી મળેલ પરીક્ષા રસીદ લઈ જવી.

2. જરૂરી બોલપેન, પેંસિલ, રબર, કંપાસના સાધનો રાખી શકાય.

3. ધોરણ : 10 બાળકો કેલ્ક્યુલેટર લઈ શકશે નહિ. માત્ર ધોરણ : 12 બાળકો

    સાદુ કેલ્ક્યુલેટર લઈ શકશે.

4. પરીક્ષા રસીદમાં સુપરવાઈઝરની સહી કરાવવાનું ભુલશો નહિ.

5. બારકોડ સ્ટીકર તમારા સુપરવાઈઝર પાસેથી લગાડાવશો.

6. OMR Sheet બોર્ડ અને શાળાએ સુચના આપી છે તે મુજબ ગોળ રાઉંડને

    ઘાટુ કરશો.

7. પ્રશ્નના ઉત્તરો વિભાગવાર એટલે કે Section મુજબ જ લખવા.

8. સમય જોતા જશો, સારા અક્ષરો કાઢવા, છેકછાક ઓછી કરવી.

9. રફ ગણતરી બોર્ડે સુચવેલ જગ્યાએ જ કરવી, ઉપર રફ ગણતરી એમ

     લખવું.

10. નવો વિભાગ નવા પાના પર જ શરૂ કરવો.

11. અંતે લખેલ પાનાની ગણતરી કરી સુપરવાઈઝરને લખાવવા.

12. મૂળ જવાબવહી + લીધેલ પુરવણીનો સરવાળો મુખ્ય ઉત્તરવહી પર

      લખવો.

13. પુરવણી યોગ્ય ક્રમમાં બાંધી છે કે કેમ તે ખાસ ધ્યાન રાખવું.

14. ખાખી સ્ટીકર જરૂરિયાત મુજબના લઈ લગાવવા.

15. ઉત્તરવહી દોરીથી જ બાંધશો.

 Best Luck ને બદલે  બેસ્ટ લખ 

2. શિક્ષક પક્ષે :

 

1. બોર્ડની સૂચના પ્રમાણે જ કામગીરી કરવી, બાળક્ને બારકોડ સ્ટીકર લગાડી

    આપવું.

2. બોર્ડના બધા બાળકો આપનાં શરણે છે, તેથી સૂચના શાંતિપ્રિય ભાષામાં જ

    સમજ આપવી.

3. બોર્ડે સૂચવેલ સમયપત્રક મુજબ અને પરીક્ષાના સ્થળ સંચાલક તરફથી

     મળેલ યોગ્ય સૂચનાઓ આપવી.

4. બોર્ડે આપેલ રસીદમાં સહી કરી આપવી.

5. વર્ગખંડનો માહોલ મધુર અવાજથી શાતિંમય રહે તેમ કરવું.

6. પરીક્ષા હોલમાં બાળક માંદુ થાય તો બોર્ડના નિયમ અનુસાર સ્થળ

     સંચાલકને વાત કરવી.

3. વાલી પક્ષે :

 1. બોર્ડની પરીક્ષાના આ લખાય રહ્યું છે ત્યારે માત્ર 25 થી 27 દિવસ બાકી છે.

     તેથી આપના બાળકની વિશેષ કાળજી રાખવી.

2. ટી.વી.તમારે જ ન જોવું, જેથી બાળક્ની ઈચ્છા ન થાય, સો ટકા કેબલ

     લાઈન કાઢી નાંખો.

3. બાળક સાથે શાંત ભાષામાં જ વાતો કરવી.

4. બાળક્ને તેમના મિત્રો સાથે સરખામણી ન કરવી. કારણ કે દરેક બાળક

     કોઈને કોઈ ક્ષેત્રમાં આગળ હોઈ શકે.

5. તમારા બાળક્ને દરરોજ શાળા એ કે ટ્યુશને મુકવા જવું. કારણ કે તેઓ

     ટેંશનમાં હોય છે.

6. મિત્રોની હાજરીમાં તમારા બાળક્ને ઉતારી પાડ્શે નહિ. તેના મિત્રો ને

     આવકારો.

7. બાળકની વર્તણૂકમાં થોડો ફેરફાર જણાય તો શિક્ષક્નો અથવા ડોકટરી

     સલાહ લેવામાં વિલંબ કરશો નહિ.

8. બાળકના ખોરાકની કાળજી રાખશો. સુપાચ્ય ખોરાક જ આપશો.

9. બાળક પર વાંચન બાબતે ધારવા કરતાં વધુ દબાણ આપશો નહિ.

10. બાળકે જો પોતે વાહન ચલાવતો હોય તો તેને ધીમે વાહન હંકારવાનું

       કહેશો.

11. બોર્ડની પરીક્ષા વખતે બાળક્ને લેવા મુકવા અવશ્ય જવું.

12. બાળકને ખુબ જ સાચવવાના દિવસો આવી ગયા, તેમની નજીક જ માતા-

       પિતાએ રહેવું.

13. પરીક્ષા સ્થળે સમય કરતાં વહેલા પહોંચવું, જેથી ટ્રાફિકની સમસ્યા ન

       ઉદભવે.

14. બાળક્માં હતાશા, નિરાશા, માનસિક તાણ ન અનુભવે તે કાળજી રાખશો.

      આવું માલુમ પડે તો શિક્ષકનો અથવા ડૉકટરી સલાહ લેવી.

15. પરીક્ષા દિવસો દરમિયાન ઘરે બાળક્ને એકલા મુકી બહાર જવું નહિ.

16. ઘરમાં પાણી ધોળાયું હોય તો તરત જ સાફ કરવું, બાળક ઉતાવળમાં

       ઘરમાં પડી ન જાય.

17. પરીક્ષાના આગલા દિવસે જ બાળકે લઈ જવાની વસ્તુઓ/સાધનો બધી

       તૈયારી કરી દેવી.

 ( ઉપરના તમામ મારા અંગત વિચારો છે, કોઈ બાબત લખવાની રહી ગઈ

તેનો પણ તમારે અમલ કરવો,તે બાબત ખાસ ધ્યાન રાખશો, બોર્ડની સૂચના,

ડોકટરની સલાહ, શાળાએ આપેલ સૂચનાનો, પરીક્ષાના સ્થળ સંચાલકની જ

સૂચનાનો જ અમલ કરવો.)

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

ડૉ. કિશોરભાઈ એમ.પટેલ

Smt. I.N.Tekrawala High School, Surat

 

 

12 વિજ્ઞાનપ્રવાહમાં બોર્ડની જાહેર પરીક્ષામાં માટે સફળતાના સૂચનો


12 વિજ્ઞાનપ્રવાહમાં બોર્ડની જાહેર પરીક્ષામાં માટે સફળતાના સૂચનો

પ્રસ્તાવના :

બોર્ડની જાહેર પરીક્ષાના માત્ર 110 દિવસ બાકી રહ્યા છે, ત્યારે વિજ્ઞાનપ્રવાહના બોર્ડના વિદ્યાર્થીઓને માર્ગદર્શક સૂચનો કરવા એ શિક્ષકોની પ્રાથમિક ફરજ થઈ પડે છે, એવા ઉમદા ઉદેશથી નીચેની બાબતો ધ્યાનમાં લઈ અમારી શાળાના શિક્ષકો જે તે વિષયમાં R.P., K.R.P, મોડરેટર તથા વિજ્ઞાનપ્રવાહના પાઠ્યપુસ્તકમાં પરામર્શક, પ્રશ્નબેંક બનાવવા માટેનો વિશાળ અનુભવ ધરાવે છે, તેને આધારે શિક્ષકોએ સૂચનો કરેલ છે, તે ધ્યાનમાં લેવા વિનંતિ. આપની શાળાના આ પ્રવાહના શિક્ષકોનું પણ આપ માર્ગદર્શન મેળવી શકો છો. 

                12 Physics

                  પરીક્ષામાં ઓછા ગુણ આવવાના કારણો.

1. ભૌતિક વિજ્ઞાનના પ્રશ્નપત્રમાં જવાબ લખવા માટે પ્રશ્નોની અયોગ્ય પસંદગી

2. દરેક પ્રશ્નોમાં આવતા અગત્યના મુદ્દાઓ પરીક્ષકના ધ્યાનમાં ન આવે તે રીતે ( છેકછાક

સાથે ) લખેલા હોય.

3. દાખલાઓ ગણતી વખતે ભૌતિક રાશીઓના એકમોને યોગ્ય રીતે લીધેલા ન હોય.

4. Section પ્રમાણે જેટલા પ્રશ્નોના જવાબ લખવાના હોય તેને બીજા Section માં લખવા.

જેથી Carry Forward કે Back Forward ને લીધે ઓછા ગુણ આવી શકે.

5. કેટલાક વિધાર્થીઓ દાખલાઓના અંતિમ જવાબમાં આવતા એકમો લખતા નથી.

પ્રશ્નોના જવાબ આપતી વખતે પરીપથમાં વિધુતપ્રવાહની દિશા યોગ્ય ન દર્શાવવાથી

માર્ક ગુમાવે છે.

પરીક્ષામાં વધુ ગુણ લાવવા માટેના સૂચનો

1. ભૌતિક વિજ્ઞાનમાં PART-B ના પ્રશ્નપત્રોમાં પ્રશ્નોની પસંદગી ખાસ કાળજીથી

કરવી જોઈએ. સૌથી વધુ આવડતા પ્રશ્નોના ઉત્તર પહેલા લખવા જેથી First

Impresion સારી રહે છે.

2. દાખલાઓ ગણતી વખતે દરેક ભૌતિક રાશીઓના એકમો કાળજી પુર્વક ધ્યાનમાં લેવા

અને જવાબમાં આવતા એકમો ખાસ લખવા જોઈએ.

3. દરેક પ્રશ્નમાં આવતા નિયમો અને સર્કીટ, પ્રવાહની દિશા સાથે ખાસ દર્શાવવી જોઈએ.

( જે ½ કે 1 માર્કસ માટે આપ હકદાર હોય છે.)

4. પ્રશ્નોના ઉત્તરમાં આવતા અગત્યના શબ્દો અથવા આંકડાઓ નીચે પેન્સિલથી

underline કરવી જેથી પરીક્ષકનું ધ્યાન દોરી શકાય.

5.  Section આવતા પ્રશ્નો તેજ Section માં લખવા અને શકય હોય તો ક્રમ જાળવવાનો

પણ પ્રયત્ન કરવો.

                                                              શ્રી. હરેશભાઈ પંડ્યા 

 12 Chemistry

પરીક્ષામાં ઓછા ગુણ આવવાના કારણો.

1. પ્રશ્નોના જવાબો મુદાસર લખતા નથી.

2. પ્રક્રિયા સમીકરણ (કાર્બનિક ) માં જરૂરી પરિસ્થિતિ જેવી કે તાપમાન, દબાણના મૂલ્યો,

એકમો, ઉદીપક લખવામાં ભૂલ કરે છે.

૩.  પ્રશ્નોનું અર્થઘટન કેટલીવાર ખોટું કરે છે.

૪. દાખલાઓની ગણતરીમાં Log, Antilog જોવામાં ભૂલ કરે છે. જરૂરી એકમ લખતા

નથી. પધ્ધતિસર દાખલો ગણતા નથી.

૫. વિભાગવાર પ્રશ્નોના જવાબ લખતા નથી.

૬. અકાર્બનિક પ્રક્રિયાઓને સાચી સંતુલિત કરતા નથી. યોગ્ય નિપજો લખતા નથી.

૭. લખાણમાં સ્વચ્છ્તા જાળવતા નથી. લખાણ સ્પષ્ટ વચાતું નથી.

પરીક્ષામાં વધુ ગુણ લાવવા માટેના સૂચનો :

 રસાયણશાસ્ત્ર સમજવાનો અને યાદદ્દાસ્ત આધારિત વિષય છે. આથી આ વિષયમાં વધુ

ગુણ લાવવા વાંચન, ચિંતન, મનન, દ્રઢીકરણ અત્યંત જરૂરી છે.

સૂચનો:

૧. Part A ના 50 MCQ 45 મિનિટમાં સોલ્વ કરવા અને 15 મિનિટ OMR

     Sheet ભરવામાં ફાળવવી.

૨. Part B માં જવાબ લખવા માટે જે વિભાગ પહેલા લો તે વિભાગમાં આવતા સહેલા

     પ્રશ્નોના જવાબ પહેલા લખવા, જેથી આત્મવિશ્વાસ વધતા, કોઈ અધરા પ્રશ્નો હોય

તો તે પણ સરળતાથી લખી શકાય.

૩. પ્રશ્નોના સંદર્ભમાં મુદાસર જવાબ લખવા.

૪. અગત્યના મુદ્દા Highlight કરવા.

૫. કાર્બનિક પ્રક્રિયાના સમીકરણમાં, વર્ણનાત્મક પ્રશ્નોમાં કાર્બનિક પદાર્થોના સૂત્રો

વ્યવસ્થિત લખવા.

૬. કાર્બનિક પ્રક્રિયાના સમીકરણમાં દરેક તબક્કા પર તાપમાન, દબાણના મૂલ્યો, એકમ

તેમજ ઉદીપક સાચા દર્શાવવા.

૭. દાખલાની ગણતરી Stepwise કરવી.

૮. પહેલા સૂત્ર લખવું.

૯. સૂત્રમાં રહેલ પદોને એકમ સહિત અલગથી દર્શાવવા.

૧૦. પદોની રકમને સૂત્રમાં મૂકી સાચી ગણતરી કરવી.

૧૧. જવાબને એકમ સહિત લખવો.

૧૨. વિભાગમાં આવતા તમામ પ્રશ્નો એક સાથે લખવા.

૧૩. તફાવત પ્રકારના પ્રશ્નોના ઉત્તરમાં મુદ્દાઓ સામ-સામે જ લખવા જોઈએ.

૧૪. Part B 50 ગુણનું પેપર 100 મિનિટમાં લખાવું જોઈએ અને બાકીની 20 મિનિટમાં

લખાણ ચેક કરી લેવું જેથી કોઈ ભૂલ થઈ હોય તો સુધારી શકાય.

શ્રીમતી હીનાબેન નાયક

12 Biology

પરીક્ષામાં ઓછા ગુણ આવવાના કારણો.

  1. મુદ્દો ન સમજી શકવાને કારણે પૂછાયેલ પ્રશ્નને બરાબર ન્યાય આપી શકતા નથી.

2. 3 કે 4 ગુણના પ્રશ્નમાં હોવું જોઈએ એટલું content હોતુ નથી અને ટૂંકમાં લખાણ

જોવા મળે છે.

3. આકૃતિ તથા ચાર્ટ દોરવમાં પૂરતી કાળજી લેતા નથી.

4. લખાણ ગમે તેમ હોય છે, મુદ્દાસર હોતુ નથી.

5. પ્રશ્નોના અનુક્રમ નંબરો તથા section પણ જળવાતા નથી.

6. તફાવતમાં સામ સામેના મુદ્દાઓ સુસંગત હોતા નથી.

7.  અક્ષરો સુવાચ્ય હોવા જરૂરી

પરીક્ષામાં વધુ ગુણ લાવવા માટેના સૂચનો

1. સૌ પ્રથમ પ્રશ્નપત્રમાં પ્રશ્નને સમજવો અત્યંત જરૂરી છે, જે પૂછયું હોય તેજ લખવું

જોઈએ. જે આવડે તે નહિ.

2. કોઈપણ Topic text book માં ફકરા સ્વરૂપે આવેલ હોય છે. તેથી એમાંથી પૂરા માર્કસ

મેળવવા માટે તેને મઠારવો પડે.

3. જીવવિજ્ઞાનમાં આખા ફકરાને મુદ્દાઓમાં વિભાજન કરવો પડે અને મુદ્દાસર લખાણ

કરવું પડે.

4. Key words & Key sentences ને high light / underline કરવા જોઈએ.

5. કોઈ રચનાનું વર્ણન પૂછયું હોય તો તેને માટે નીચે મુજબ વિભાજન કરવુ. સ્થાન,

રચના, કાર્ય, તથા આકૃતિ

6. આકૃતિ સ્વચ્છ, સુઘડ સપ્રમાણ પાનાની મધ્યમાં પેન્સિલથી જ દોરવી અને આકૃતિની

બન્ને તરફ સીધી લીટીમાં જ નામ નિર્દેશન કરવું.

7. વ્યાખ્યા વર્ણનાત્મક ન બનવી જોઈએ તે માત્ર technical શબ્દોના ઉપયોગ વડે

ટૂંકમાં લખાવી જોઈએ.

8. તફાવત પૂછવામાં આવે તો ચાર મુદ્દા (02 ગુણ) અવશ્ય લખવા તેમાં આકૃતિને

તફાવત તરીકે ન ગણી શકાય.

9. કેટલીક બાબતો રૂપરેખા કે ચાર્ટ સ્વરૂપે પણ દર્શાવી શકાય.

10. નિબંધ પ્રકારના પ્રશ્નો મુદ્દાઓ અને પેટામુદ્દાઓ બનાવી લખી શકાય.

11. પ્રશ્નપત્ર અઢી કલાકમાં પૂરું થઈ જાય તે માટે સમયનું પણ ધ્યાન રાખવુ જોઈએ.

શ્રીમતી હીનાબેન જોષી

 12 Maths

પરીક્ષામાં ઓછા ગુણ આવવાના કારણો.

 1. Step omit ( S.O) કરે છે, જરૂરી Step ન લખેલ હોય

2. રકમને બરાબર સમજી ને તેનો યોગ્ય ઉકેલ લખવામાં બિનજરૂરી ઉતાવળ કરી હોય.

3. સૂત્ર ભૂલી ગયા હોય અને અન્ય સૂત્ર દ્વારા સાબિતી કરે.

4. પ્રશ્નો લખવાના ક્રમ ગમે તેમ હોય,

5. પ્રશ્નના ઉત્તરની શરૂઆત સારી હોય ત્યારે તેમાં બીજા જ પ્રશ્નોના ઉત્તર જોડી દેવામાં આવ્યો હોય તેવુ બને છે.

6. ( a + b + c )3 નું વિસ્તરણ ખોTuટું કરતાં તેમાં ખાસ કરીને + ( પ્લસ ) ને બદલે –

( માઈનસ ) હોય ત્યારે ભુલ કરે છે.

7. માત્ર MCQ  ઉકેલવા માટે સૂત્રો ગોખતા હોય ત્યારે સાબિત કરવાના દાખલા તાર્કિક

રીતે સાચા ગણી શકતા નથી.

પરીક્ષામાં વધુ ગુણ લાવવા માટેના સૂચનો

૧. વિદ્યાર્થીઓએ લખવાનો મહાવરો વધુને વધુ કરવો જોઈએ. તે માટે જરૂરી પેપર

     પ્રેકટિસ ખુબજ અગત્યની છે.

૨. વિદ્યાર્થીએ બોર્ડના પરિરૂપ અનુસાર જે તે પ્રકરણને મહત્વ આપવું જરૂરી છે. વધારે

ગુણના પ્રકરણ પર વધારે ધ્યાન આપી તેમાંથી પુછાતા લાંબા દાખલાઓની લખીને

જ પ્રેકટિસ કરવી જોઈએ.

૩. પ્રકરણમાં આવતા દરેક સૂત્રોને સાબિતી સાથે સમજી બરાબર યાદ રાખે અને જે તે

     પ્રશ્નમાં તેનો ઉપયોગ કરે તે ખુબ જ જરૂરી છે.

૪. જે તે પ્રકરણનો વર્ગમાં અભ્યાસ કર્યા બાદ તેને નિયમિત રીતે લખવાનો મહાવરો

રાખવો જોઈએ. તેજ પ્રકરણના સમાન રીત પર આધારિત બીજા પ્રેકટિસના દાખલા

       અન્ય સંદર્ભ પુસ્તકોમાંથી પણ ગણવા જોઈએ.

શ્રીમતી ગીતાબેન પટેલ

શ્રી. વિનોદભાઈ સોની

નોંધ: ઉપરોક્ત માહિતી માત્ર ગુજરાત માધ્યમિક અને ઉ. મા. શિક્ષણબોર્ડના વિદ્યાર્થીઓને ધ્યાનમાં લઈ મુકવામાં આવેલ છે. જે અમારા અનુભવને આધારે અંગત અભિપ્રાય છે, આપ આપના શિક્ષકો પાસેથી પણ માર્ગદર્શન મેળવી શકો છો.

!…અસ્તુ…!

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

: સંકલનકર્તા :

ડૉ. કિશોરભાઈ એમ.પટેલ

શ્રીમતી ઈ. ના. ટેકરાવાળા ઉ. મા. શાળા, રાંદેરરોડ, સુરત – 9 

Formative Assessment અને Summative assessment ( F. A. / S. A ) વિચાર મનોમંથન


Formative Assessment અને Summative assessment ( F. A. / S. A ) વિચાર મનોમંથન

પ્રસ્તાવના :

ગુજરાત માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડે એક તંદુરસ્ત પગલું ભરીને બાળકોનાં વિશાળ હિતને  ધ્યાનમાં લઈ ભવિષ્યની ઈમારતને વધુ મજબુત બનાવવા માટે પુખ્ત વિચારણા કરીને બાળકોને અપાતું શિક્ષણ ચિરકાલીન સ્મરણ રહે તે માટે Formative assessment / Summative assessment ( F. A. / S. A. ) માધ્યમિક શિક્ષણક્ષેત્રે દાખલ કર્યુ. જેના સારા પરિણામો આવનારા દિવસોમાં જોવા મળશે. UPSC, GPSC, IIT, IIM, JEE, NEET જેવી મહત્વની પરીક્ષાઓમાં ગુજરાતનો બાળક સ્પર્ધાઓમાં ટકી શકે તેવા વિશાળ ઉદેશને ધ્યાનમાં લઈ સરકારશ્રીનો શિક્ષણ વિભાગ અભિનંદનને પાત્ર છે,

What is Formative Assessment ?

Formative assessment :

 The goal of formative assessment is to monitor student learning to provide on going feedback that can be used by instructors to improve their teaching and by students to improve their learning. More specifically, formative assessments:

 

1. નબળા ક્ષેત્રની ઓળખ :

Formative Assessment દ્વારા બાળકમાં રહેલ શૈક્ષણિક નબળાઈને જાણીને તેણે ( Subject Teacher ) તેના ( Students ) વિકાસમાં કયા ક્ષેત્રમાં ( Target areas ) કાર્ય કરવાનું તે જાણી શકાય છે. તેની કચાશને જાણી તુરંત દુર કરવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવે છે. 

“ When the cook tastes the soup, that’s formative;

when the guests taste the soup, that’s summative.”

                                                                                 – Robert Stakes.

અર્થાત

રસોઈઓ સુપ બનાવીને ટેસ્ટ કરે તો તે Formative Assessment કહેવાય

જ્યારે

મહેમાનો સુપનો ટેસ્ટ કરે તો તે Summative assessment કહેવાય

અહીં કહેવાનો ભાવાર્થ એ છે કે શિક્ષક વર્ગખંડમાં ભણાવતા પહેલાં તેના શિક્ષણની દીર્ઘકાલીન હકારાત્મક અસર થશે કે કેમ? તેની ચકાસણી સતત કરવાની રહે છે.

 

શિક્ષણરૂપી રસોઈ બનાવનારો ( Teacher ) સ્મિતરૂપી મસાલો,

પ્રેમરૂપી વઘાર કરશે નહિ, ત્યાં સુધી શિક્ષણરૂપી રસોઈનો સ્વાદ ચાખવા

બાળકોની હાજરી વર્ગખંડમાં પાંખી જ રહેશે.

ટૂંકમાં પોતાના વર્ગખંડના શિક્ષણને વધુ રસાસ્વાદ બનાવવા માટે શિક્ષકે શિક્ષણની નવી નવી તરકીબો અજમાવવાનો સમય હવે આવી ગયો છે. કોઈ એક પાઠ કે લેશન કોઈ એક જ પધ્ધત્તિએ ન ભણાવતા તેને જુદા જુદા એકમોમાં ( Topic / Unit ) વિભાજન કરી જો અલગ અલગ પધ્ધત્તિએ ભણાવવામાં આવે તો તે પાઠને સમજાવવામાં અને બાળકને સરળતાથી શિક્ષક સમજવામાં રસ પડશે, એમાં કોઈ શંકાને સ્થાન નથી. 

 

2. બાળકના ભયને ભગાડો

સૌ પ્રથમ વિદ્યાર્થીની કચાશ જાણીને તે ક્ષેત્રને જ ટારગેટ બનાવીને તેમાંથી બાળકને બહાર લાવવાની તાતી જરૂરિયાત છે, આપણે ઘણીવાર ન્યુઝ પેપરમાં વાંચીએ છીએ કે પરીક્ષાના સમયે બાળક હતાશામાં ગરકાવ થઈ જાય છે.

Formative Evaluation:

What, Why, When, and How

બાળકના સર્વાંગી વિકાસમાં આ બાબત ખુબ જ મહત્વની સાબિત થાય છે. વાલી મિટીંગમાં બાળકના અસાધારણ વર્તનની નોંધ લઈ યોગ્ય સમયે માવજત કરવામાં આવે તો બાળકને હતાશામાં ગરકાવ થતાં અટકાવી શકાય.

“ Identify their Students weaknesses and target areas that need work ”

પરીક્ષાના પરિણામ પછી બાળકોના ઓછા ટકા આવવાને કારણે જે પરિણામ આપણે છાપાઓમાં વાંચીએ છીએ તે જેની પાસે હ્ર્દય જેવી નાજુક ચીજ જીવંત તેવા  હ્ર્દયવાળા શિક્ષકને સાચે જ વેદના આપનાર હોય છે.

જીવનમાં એકલા ટકા જ મહત્વના નથી એ બાબત શિક્ષકે વાલીઓ અને પોતાના વર્ગખંડના બાળકોને સમજાવવા પડશે તેનું જ નામ Formative Assessment કહેવાય.

“ Formative assessment is more valuable for day-to-day teaching. ”

આવી સાચી સમજ આપવાના આપના પ્રયત્નો સમગ્ર શિક્ષણ સમાજ ચિરકાલીન સુધી યાદ રાખશે એજ Formative Assessment કહેવાય.

 

What is Summative Assessment ?

  

Summative Assessment :

 “ Summative assessment is the process of evaluating (and grading) the learning of students at a point in time. Summative assessment at the district/classroom level is an accountability measure that is generally used as part of the grading process.”  

Summative assessment નો મુખ્ય ઉદેશ એ છે કે કોઈ વિષય વસ્તુ કે પાઠ્યક્રમને અંતે બાળકનું સર્વાંગી મુલ્યાંકન કરવાનું છે. તેને અપાયેલ શિક્ષણ દ્વારા તેના વિવિધ Skill Develop થી છે કે નહિ તે જોઈને ગ્રેડીંગ આપવાનું કામ શિક્ષકે કરવાનું છે.

Summative assessment માં બાળકના વિકાસને માપવા માટે વિવિધ પ્રકારની કસોટીઓ પ્રમાણિત થયેલ છે તે દ્વારા આપ તેનું સાચું મુલ્યાંકન કરી શકો છો જેમકે,

Summative assessments are often high stakes, which means that they have a high point value.

 

* Examples of summative assessments include:

  • a midterm exam
  • a final project
  • a paper
  • a senior recital

1. સર્વાંગી વિકાસ ( All round Development ) :

        બાળક શું જાણે છે અને શું નથી જાણતો તેવી ભેદ પરખ શક્તિ શિક્ષકે પોતાના વર્ગખંડના શિક્ષણમાં વિકસાવવી પડશે. જેથી તેની વિકાસના અવરોધક પરિબળોને દુર કરવામાં મદદરૂપ નિવડી શકે.

“ Formative assessment  there is more teaching,

more learning, less stress,

and less grudge work.”

 Formative assessment માં બાળક વધુને વધુ શિક્ષણ આપી જાતે શીખતો થાય, તે પાયાની બાબત છે. ઓછામાં ઓછી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવાનો થાય તે જોવાનું છે.

શિક્ષકે વર્ગખંડનું શિક્ષણ બાળક્ને કેન્દ્ર સ્થાને રાખીને કરવાનું છે. તેનામાં સમજ શક્તિ

( Understanding Power ), સ્મરણ શક્તિ (Grasping Power), આવડત-કુનેહ (Skill Development) નો વિકાસ થયો કે કેમ તે જોવાનું કામ શિક્ષકનું છે.

The aim of formative assessment is to improve the amount of learning that occurs.

The aim of summative assessment is to prove that learning has occurred.

 કોઈ સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવાનું સોંપવામાં આવે તો તે સહજતાથી તે ઉકેલી શકે ખરો ? તે શિક્ષણ આપવાનું કામ હવે ગુજરાતના વર્ગખંડો અપાશે.

summative is a summary.”

The idea is that it summarises how the trainee has performed at the end of the training.

Finally,

What is the difference between Formative and Summative Evaluation ?

•   Formative evaluation is qualitative while summative evaluation is quantitative.

•   Formative evaluation is a continuous process while summative evaluation is an event that takes place at the end of an instructional unit.

•   Summative evaluation is formal and takes the shape of quizzes and written tests whereas formative evaluation is informal such as homework and projects.

•   The aim of formative evaluation is to improve upon what has been learnt whereas the aim of summative evaluation is to prove the amount of learning that has taken place.

: અસ્તુ :

Dr.Kishorbhai Mohanbhai Patel

                   M.COM.,M.A.,M.Ed.(Gold Medalist),Ph.D(Edu.)

          SMT.I.N.TEKRAWALA HIGHER SECONDARY SCHOOL,

          RANDER ROAD, SURAT.

Dear Students Open Your Ear this Year…!


Dear Students Open Your Ear this Year_1Dear Students Open Your Ear this Year_2Dear Students Open Your Ear this Year_3Dear Students Open Your Ear this Year_4

શિક્ષણ જગતમાં સેમેસ્ટર પધ્ધતિનાં અમલીકરણમાં રાખવાની સાવચેતીઓ અને ફાયદાઓ


!…પ્રાર્થના એ પ્રિમિયમ વગરનો વીમો છે…!


!…પ્રાર્થના એ પ્રિમિયમ વગરનો વીમો છે…!

પ્રાર્થના એ પ્રિમિયમ વગરનો વીમો છે,

ખરા દિલથી કરેલ પ્રાર્થનાનો વીમો જરૂર પાકે છે.

પ્રાર્થનાનો વીમો ઉતરાવવા માટે કોઈ એજન્ટની જરૂર પડ્તી નથી,

ભગવાન અને ભક્ત વચ્ચે થયેલ એક બિનશરતી કરાર છે.

પરંતુ એક કઠિન શરત એ છે કે નિ:સ્વાર્થભાવ હોવો જોઈએ,

પ્રાર્થનાનાં વીમા માટે GIC ને અરજી કરો,

યાને કે God Insuranace Corporation

આ GIC 24 x 7 દિવસ ચાલે છે, એને સમયની કોઈ પાબંદી નથી.

ભગવાન પાસે આપણી પ્રાર્થના સાંભળવાનો સમય છે, પરંતુ સવાલ એ છે કે આપણી પાસે ભગવાનની પ્રાર્થના કરવાનો સમય છે કે નહિ.

આ વીમા કરારનો સ્વીકાર કરવો કે ન કરવો એ

God Insuranace Corporation ના હાથમાં છે.

તેનુ પ્રિમિયમ રોકડ સ્વરૂપમાં ભરવાનું નથી,

તેને ત્યાં તો વિશ્વાસ નામનો બેલેન્સ ચેકથી જ ખાતું ખોલાવવું પડે છે.

 

આ ચેક જમા કરવો કે ઉધાર કરવો તે માટે

 એ ધનરાશિનું પ્રાપ્તિસ્થાન જોવામાં આવે છે.

તેને કોઈ ખરાબ વાયરસ તો નથી લાગ્યાને,

પછી એને સ્કેન કરવામાં આવે છે,

બધા માર્કાની તપાસ કરીને જ જમા લેવામાં આવે છે.

બોગસ જણાતા ચેકો રિટર્ન કરવામાં આવે છે.  

 

આ વીમો પકવવા માટે ભગવાને કેટલાક Norms નક્કી કરેલ છે,

 જેવાં કે પ્રમાણિકતા, જીવદયા, સંયમ, સંસ્કાર, સાદગી, વિદ્યાદાન છે.

કહેવાય છે કે જેણે વિદ્યાદાન કરેલ હોય તે જ કન્યાદાન કરી શકે.

આ બધામાંય શ્રેષ્ઠ પૂજ્ય મોરારિબાપુના કહેવા મુજબ, 

“ જેના પૂર્વજોએ ગૌદાન કરેલ હોય તેને ત્યાંજ દીકરી જન્મ લે છે. ”

કર્મ વગર પ્રાર્થનાનું ફળ આ કળિયુગમાં મળતુ નથી.

આ મનુષ્ય લોકમાં પ્રભુ સ્મરણ કરવા માત્રથી પ્રભુ ફળ આપે જ છે.

આવા મજબુત આધાર સ્તંભોથી જ પ્રભુની પેઢી ચાલે છે.

જય સિયારામ ”     

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

(ચિત્ર લેવા બદલ ગુગલ અને નેટ જગતનો હું ઋણી છું.

ડૉ. કિશોરભાઈ એમ.પટેલ

આઈ.એન.ટેકરાવાળા ઉ.મા.શાળા, રાંદેરરોડ, સુરત

‘આશિર્વાદ – રૂપેન પટેલ’


Hi કિશોરભાઈ સાહેબ,
Your friend, રૂપેન પટેલ, has recommended this article entitled ‘આશિર્વાદ – રૂપેન પટેલ’ to you.

Here is his/her remark:
N/A

આશિર્વાદ – રૂપેન પટેલ
Posted By AksharNaad.com On March 18, 2011 (12:01 AM) In કવિતા, ગઝલ તથા સર્વ પદ્યટૂંકી વાર્તાઓ


ઉત્તર ગુજરાતના મહેસાણા તાલુકાના માણેકપુરા નામના નાના પણ સંપુર્ણ સગવડભર્યા ગામમાં મણીલાલ મોહનલાલ શેઠની બોલબાલા હતી. શેઠને ગામના લોકો “બાપાલાલ શેઠ” કહીને માનપૂર્વક બોલાવતા. ગામના તમામ નિર્ણયોમાં શેઠની અભિપ્રાય લેવાતો. સરપંચ, તલાટી, મામલતદાર અને કલેકટર સુધી શેઠની પહોંચ હતી. ગામના વિકાસમાં શેઠ પોતાની જાત ઘસી કાઢતા. ગામના લોકોની સુખાકારીની ચિંતા શેઠને ભારોભાર રહેતી.

શેઠને ગામમાં કરીયાણાની દુકાન, ખેતીવાડી અને શહેરમાં પણ મોટો ધંધો ચાલતો હતો. શેઠનો વેપાર અને નફો પણ વર્ષે દહાડે વધતો જ જતો હતો. શેઠ વિકાસ, આરોગ્ય, શિક્ષણ એમ તમામ ક્ષેત્રમાં જરૂરીયાતમંદોને મદદ કરતાં. શેઠનું દિલ વિશાળ હતું પણ મન સંકુચિત અને જાતિવાદમાં માનનારુ હતું. શેઠ જુનવાણી વિચારો ધરાવતા હતાં, તમામ ગ્રામજનોને મદદ કરતાં પણ દલિતોને મદદ કરવામાં મન કચવાવતા હતાં.

એક દિવસ પ્રાથમિક શાળાના માસ્તર વેણીચંદ શેઠને મળવા આવ્યા. માસ્તરને પેઢી પર આવતા જોઈ તરત શેઠ બોલી ઉઠ્યા, “આવો માસ્તર”. માસ્તરે શેઠને પ્રણામ કર્યા અને કહ્યું, “શેઠ તકલીફ જોઇ એટલે સૌ પ્રથમ તમે જ યાદ આવો છો.”

શેઠે કહ્યું, “બોલો માસ્તર તમારી તકલીફ તરત જ દુર કરી દઈએ.”

માસ્તરે શેઠને આનંદિત જાણી વાત શરુ કરી, “શેઠ આપણા ગામમાં અત્યાર સુધીના ઇતિહાસમાં કોઈ હોંશિયાર અને કાબિલ વિદ્યાર્થી ધ્યાનમાં નથી આવ્યો, એવો વિદ્યાર્થી નજરમાં આવ્યો છે. આ વિદ્યાર્થી ગામ, જીલ્લા અને રાજયનું નામ રોશન કરે તેવી આગવી શક્તિ તેનામાં છે. તકલીફ એવી છે કે ભીલવાસમાં રહેતા સવજીનો નાનો છોકરો હરિયો ભણવામાં હોંશિયાર છે પણ આર્થિક તંગીના કારણે તેનું ભણતર છોડાવી દીધું છે. આપ જો હરિયાને ભણવામાં મદદ કરો તો તેને ઉચ્ચ શિક્ષણ મળી જાય.

શેઠે ભીલવાસ અને સવજીનું નામ સાંભળી કહ્યું, “માસ્તર હું વિચારીને જવાબ મુનીમ જોડે મોકલી આપીશ.”

માસ્તરે આજ સુધી આવો જવાબ શેઠના મોઢે સાંભળ્યો ન હતો. શેઠ દરેક તકલીફ નો ઉકેલ તાત્કાલિક કરી નાખવામાં માનતા હતા અને આજે, ‘પછી જવાબ મોકલી આપીશ’ એમ કહ્યું તે સાંભળી માસ્તરે વિચાર્યું કે નક્કી શેઠ જાતિ અને જ્ઞાતિવાદમાં માને છે માટે મદદ નહી કરે.

થોડા દિવસ સુધી શેઠનો જવાબ ના આવતા માસ્તરને દુઃખ થયું કે એક હોંશિયાર બાળકની જીંદગી વ્યર્થ થઇ જશે. શેઠ પાસે તમામ સમસ્યાનું સમાધાન તરત થઇ જતું પણ આ વખતે ઘણું મોડું થઇ ગયું હતું. માસ્તરે આખરે આખી વાત સરપંચને જણાવી અને કહ્યું કે શેઠને સામુહિકપણે સમજાવીએ કદાચ માની જાય.

સરપંચે પંચાયતના ચોકમાં બધા આગેવાનો અને શેઠને આવવા સંદેશો મોકલ્યો. સંદેશો મળતા બધા આગેવાનો, માસ્તર અને શેઠ આવી પહોંચ્યા. પંચાયતમાં બધા આગેવાનોની ઉપસ્થિતિ જાણી શેઠ આખી પરિસ્થિતિ સમજી ગયા. સરપંચે બધાનો આવવા માટે આભાર માન્યો અને કાર્યક્રમના વિષયની જાણકારી આપી.

સરપંચે ઉભા થઇ બે હાથ જોડી શેઠને વિનંતી કરી, “શેઠ આપ ભામાશા છો. આપની મદદથી એક બાળકની જીંદગી સુધરી જશે. આપની મદદથી ગામ અને રાજયનું પણ નામ રોશન થાય તેમ છે. આજ દિન સુધી આપના દ્વારેથી કોઈ મદદ વગર પરત ફર્યું નથી તો આજે આપ મદદ જરૂર કરશો. શેઠ આપની મદદ ઉગી નીકળશે એવો માસ્તરને વિશ્વાસ છે.”

શેઠે પંચાયતમાં ઉપસ્થિત તમામ આગેવાનો અને માસ્તરના વિચારોને વશ થઇને અને પોતાની આબરુ માટે થઈને પોતાની માનસિકતા વિરુદ્ધ મદદ કરવાની જાહેરાત કરી. શેઠે મુનીમજીને કહ્યું કે, “હરિયાને શિક્ષણ માટે જે મદદ જોઈએ તે તરત મળી જવી જોઈએ.” શેઠની જાહેરાતથી આખા ગામે તાળીઓથી શેઠનું અભિવાદન કર્યું.

માસ્તરે શેઠનો આભાર માન્યો. માસ્તરે શેઠને જણાવ્યું કે, “હરિયો તથા તેનો બાપ સવજી પણ આપનો આભાર અને ‘આશીર્વાદ’ લેવા માંગે છે”. શેઠે સમય નથી નું બહાનું કાઢી ‘આશીર્વાદ પછી ક્યારેક’ કહી ઝડપથી નીકળી ગયા. તેમને મનમાં પોતાની માનસિકતા વિરુદ્ધ મદદ કરવાનું દુઃખ હતું.

સમય સમયનું કામ કરે છે. સંજોગોવસાત શેઠની પરીસ્થિત બદલાઈ અને પેઢીને અચાનક મોટું નુકશાન આવી ગયું. શેઠ પાયમાલ થઇ ગયા. શેઠના દીકરા પણ કપાતર નીકળ્યા. શેઠ વેપારીમાંથી એક ગરીબ ખેડૂત થઇ ગયા, કંટાળીને ગામ છોડી બીજા સગાના ગામ રહેવા જતા રહેવું પડ્યું.

હવે શેઠની જીંદગી મહાજન મંડળ અને જૂના મિત્રોના ભરોસા પર હતી. શેઠ ખૂબજ ચિંતામાં અને માનસિક તાણમાં રહેતા હતાં. વધુ પડતા તણાવના લીધે તેમને કોઈ અસાધ્ય રોગ થઇ ગયો. આ રોગમાં સ્નાયુઓ અને નસ જકડાઈ જતા હતાં. શેઠની જમણી બાજુની રક્તવાહિનીઓમાં લોહીનું ભ્રમણ ધીમું થઇ ગયું હતું. જીલ્લાની હોસ્પિટલમાં આ રોગની સારવાર માટે વ્યવસ્થા નહોતી. વધુ સારવાર માટે તેમને અમદાવાદની સિવિલ હોસ્પિટલમાં ખસેડવામાં આવ્યા. સિવિલ હોસ્પિટલમાં આ રોગનું પરીક્ષણ થયું પણ અધ્યતન સારવાર માટે ડોક્ટર ન હતા. શેઠનું દર કલાકે મોનટરીંગ થતું હતું, તેમની તબિયત વધુ ખરાબ થઇ ગઈ હતી .

અને એવામાં એક દિવસ સાંજે શેઠની જમણી બાજુના શરીરનું અંગ લકવાગ્રસ્ત થઇ ગયું અને તબિયત વધુ ગંભીર થઇ ગઈ. હવે તાત્કાલિક શેઠને અમદાવાદની સુપર સ્પેશ્યાલિસ્ટ હોસ્પિટલમાં ખસેડવામાં આવ્યા. મહાજન મંડળના મિત્રોએ શેઠને બચાવવા વધુ ભંડોળ એકઠું કરવા માંડ્યું. સુપર સ્પેશ્યાલિસ્ટ હોસ્પિટલના એક્સપર્ટ ડોક્ટરે શેઠનું પરીક્ષણ કરી રીપોર્ટની અનેક પ્રતો બનાવી ભારતની તમામ મોટી હોસ્પિટલના અગ્રણ્ય ડોક્ટરોને અભ્યાસ માટે મોકલી આપી અને આ રોગના જાણકાર ડોક્ટરોને તાત્કાલિક સંપર્ક કરવા જણાવાયું. મુંબઈના એક ડૉ હરજીવન આ રોગના નિષ્ણાંત હતા તેઓ અમદાવાદ આવવા તૈયાર થયા.


હોસ્પિટલ સ્ટાફે મહાજન મંડળને જાણ કરાઈ કે આ રોગના નિષ્ણાંત ડૉકટર અમદાવાદ કાલે વહેલી સવારે આવી જશે અને વહેલી તકે પાંચ લાખ રૂપિયા જમા કરાવવા. સવાર પડતાંજ મહાજન મંડળના મિત્રો ચારેક લાખ રૂપિયા લઇ હોસ્પિટલના રિસેપ્શન પર જમા કરાવા આવ્યા પણ ત્યાં પુરા પાંચ લાખ જમા કરાવવા જણાવવામાં આવ્યું.

હોસ્પિટલના રિસેપ્શન પર પૈસા જમા કરાવવા આવનાર મિત્રોનું ટોળું ભેગું થઇ ગયું હતું. નર્સ બધાને સમજાવી રહી હતી કે ડૉકટર ગમે ત્યારે આવી પહોંચશે, તમે પુરી રકમ જલ્દી જમા કરાવો. મંડળના પ્રમુખે ‘સારવાર ત્વરિત ચાલુ કરો, બાકી રૂપિયા લઈને બીજા માણસો માણેકપુરાથી નીકળી ગયા છે’ એમ કહ્યું.


એવામાં જ ડૉ. હરજીવન હોસ્પિટલમાં પ્રવેશે છે અને તેમના કાને માણેકપુરા ગામનું નામ આવે છે. ડૉ . હરજીવન ઉતાવળે એકાઉન્ટ વિભાગની ઓફિસમાં પ્રવેશે છે અને પોતાનો પરિચય આપે છે. ડોક્ટરનું સ્વાગત માટે ત્યાં સ્ટાફ હાજર જ હતો અને તેમનું સ્વાગત કરવામાં આવે છે, મુંબઈથી આવવા માટે આભાર માનવામાં આવે છે . ડોક્ટરને દર્દીની માહિતી અને રીપોર્ટ આપવામાં આવે છે. ડોક્ટર એ જોતા જોતા બહાર દર્દીના સગાની રિસેપ્શન પર ચાલી રહેલ વાત વિશે પૂછે છે. સિનિયર ડોક્ટરે રિસેપ્શન ફોન કરી માહિતી મેળવી ડૉ હરજીવનને જણાવ્યું કે, “આ એજ દર્દી મણીલાલ ના સગા છે જેમના માટે આપને બોલાવવામાં આવ્યા છે.”

ડૉ. હરજીવન તરત ઉભા થઇ દર્દી પાસે આઈ સી યુ વોર્ડમાં પ્રવેશે છે અને તરત દર્દીને ઓપરેશન થિયેટરમાં લઇ જવા સુચના આપે છે. સિનિયર ડોક્ટર પુરી રકમ જમા નથી થઇ માટે થોડીવાર રાહ જોવા જણાવે છે, ત્યાં તો ડૉ .હરજીવન બોલી ઉઠે છે, “આ દર્દી મારું અંગત છે.” તરતજ નર્સ દર્દીને ઓપરેશન થિયેટરમાં લઇ જાય છે અને ઓપરેશન ચાલુ કરવામાં આવે છે.

ઓપરેશન થિયેટરમાં સિનિયર ડોક્ટરની ટીમ સતત ચાર કલાક મહેનત કરી ઓપરેશન પુરું કરે છે. દર્દીની હાલત પણ સુધારા પર હતી અને ડોક્ટરોને પણ સફળતા મળી તેનો આનંદ હતો. ડૉ હરજીવન ઓપરેશન થિયેટર બહાર આવીને દર્દીના મિત્રોને ઓપરેશન સફળ થયું તેની જાણ કરે છે .


ડૉ. હરજીવન મુંબઈ ફોન કરી તેમના સેક્રેટરીને આગળની તમામ એપોઈન્ટમેન્ટ રદ કરવાની સુચના આપે છે અને એક અઠવાડિયું અમદાવાદમાં જ રહેવાના છે તેમ જણાવે છે. ડૉ. હરજીવન અતિ વ્યસ્ત અને એક્સપર્ટ ડોક્ટર હોવાથી તેઓ ઓપરેશન માટે ભારત ભરની હોસ્પિટલમાં જતા હતા ડૉ. હરજીવન માટે હોસ્પિટલના ક્વાટર્સમાં રહેવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવે છે.

ડૉ. હરજીવન દર્દીના શરીરમાં થતા તમામ ફેરફારની નોંધ રાખવામાં વ્યસ્ત છે. ડૉક્ટરની ટીમ પણ સતત દર્દીનો પળ પળનો ડેટા એકઠો કરતા રહે છે. દર્દી ભાનમાં આવતા તરત ડૉ. હરજીવનને જાણ કરવામાં આવે છે. દર્દીના મિત્રો પણ ખુશ થઇ જાય છે અને દર્દીને મળવા માટે આઈ સી યુ બહાર ભેગા થાય છે. સિનિયર ડોક્ટર દર્દીને સ્પેશ્યલ રૂમમાં ટ્રાન્સફર કરે છે. રૂમમાં દર્દીના મિત્રો એકઠાં થયેલા જોઈ દર્દી પણ ખુશ થાય છે. હવે દર્દી જમણું અંગ હલાવી શકે છે અને મિત્રોને ઓળખી શકે છે . દર્દીના મિત્રો ભગવાન અને ડૉ. હરજીવનનો આભાર માનતા હોય છે અને ડૉ. હરજીવન રૂમમાં પ્રવેશે છે.

ડૉ. હરજીવન રૂમમાં પ્રવેશે છે ત્યાંજ શાંતિ છવાઈ જાય છે. ડૉ. હરજીવન ધીમા સ્વરે બોલે છે, “કેમ છો બાપાલાલ શેઠ ?” બાપાલાલ શેઠ નામ સાંભળતાજ ત્યાં ઉપસ્થિત તમામ લોકો ડોક્ટર સામે ચોંકાવનારી નજરે જોવે છે. ડૉ. હરજીવને શેઠનો જમણો હાથ ઉંચો કરી પોતાના માથે મુક્યો અને રડતા રડતા બોલ્યા “બાપાલાલ શેઠ આજે તો આપની પાસે સમય છે ને મને ‘આશીર્વાદ’ આપો .” મારે તમારા આશીર્વાદની જરૂર છે અને વર્ષોથી આશીર્વાદ માટેની તકની રાહ જોઈ રહ્યો છું .

શેઠે આશીર્વાદ આપતા ધ્રુસકે ધ્રુસકે રોવા મંડ્યા. ડોક્ટરે શેઠને શાંત કર્યા અને આશીર્વાદ મેળવ્યા. રૂમમાં ઉપસ્થતિ મિત્રો અને હોસ્પિટલ સ્ટાફ આ પરીસ્થિતિ સમજવામાં અસમર્થ હતા. શેઠે જૂની વાત યાદ કરતા ડોક્ટરને પૂછ્યું, “સાહેબ આપનું નામ?” ત્યાં તો ડૉ. હરજીવન શેઠના પગમાં પડી અને કહે છે, “શેઠ હું તમારા ગામનો હરિયો. હું માણેકપુરાના ભીલવાસમાં રહેતા સવજીનો દિકરો હરિયો છું.” હરિયો નામ સાંભળી ગામના લોકો વાત સમજી જાય છે.

એક અઠવાડિયા પછી શેઠને રજા આપવામાં આવે છે. ડૉ. હરજીવન મુંબઈ પોતાના ઘરે શેઠને સાથે લઇ જાય છે. ઘરે પહોંચતા પહેલા ડૉ. હરજીવન શેઠને પૂછે છે, “બાપાલાલ શેઠ, દલિતના ઘર આંગણે આવશો કે મારા સવર્ણ મિત્રના ઘરે આપના રહેવાની વ્યવસ્થા કરું.” ડોક્ટરનું વાક્ય પુરુ થતાં જ શેઠ ડોક્ટરને ભેટી પડે છે અને બોલે છે, “ભાઈ મેં દુનિયાની દરેક ઠોકર ખાઈ લીધી છે અને મને સાચા ખોટાની પરખ થઇ ગઈ છે.” શેઠ અને ડોક્ટરનો પરિવારે ગામની જૂનીપુરાણી વાતો યાદ કરી અને શેઠના મોઢા પર સ્ફૂર્તિ આવી ગઈ. શેઠ ઘણા દિવસે આટલા ખુશ જણાતા હતા. શેઠે પોતાના પરિવાર અને ધંધાકીય નુકશાનની પણ વાતો કરી.

ડૉ. હરજીવન ઘણા દિવસે મુંબઈ પરત ફરતાં તેમના સેક્રેટરી મળવા આવ્યા. સેક્રેટરીએ ડૉ. હરજીવનને આગળની એપોઈન્ટમેન્ટ માટે શું કરવું તે જણાવા કહ્યું અને ડોક્ટરને ઘણા દિવસનું બાકી કામ પુરુ કરવાનું યાદ કરાવ્યું. તેણે ડોક્ટરને જણાવ્યું કે વિધાર્થીઓ ઘણા દિવસથી મળવા માંગે છે, અત્યારે કોઈ એપોઈન્ટમેન્ટ નથી તો તેઓને મળવાનો સમય આપી દઉં? ડોક્ટર તરત બોલી ઉઠ્યા, “બધા વિદ્યાર્થીઓને મળવાનો સમય પાકી ગયો છે.” સેક્રેટરી કહે, “સાહેબ આપ સમય અને સ્થળ નક્કી કરી મને જણાવશો તો તરત બધા વિદ્યાર્થીઓને જાણ કરી દઈશ.” ડોક્ટરે કહ્યું, “સમય અને સ્થળ નક્કી કરશે બાપાલાલ શેઠ. હું આટલા દિવસથી સૌ પ્રથમ ખુદ પોતે શેઠના આશીર્વાદ અને આભાર માનવા તક શોધતો હતો પછી બીજા વિદ્યાર્થીઓને મળવા માંગતો હતો. હવે મને બાપાલાલ શેઠના આશીર્વાદ મળી ગયા છે, હવે બાપાલાલ શેઠ જ બધા વિદ્યાર્થીઓને આશીર્વાદ આપશે.”

બાપાલાલ શેઠને આ વાત સાંભળીને આશ્ચર્ય થયું. ડોક્ટરની લાગણીને વશ થઈને શેઠ આશીર્વાદના કાર્યક્રમ માટે તૈયાર થાય છે. બાપાલાલ શેઠ વિધાર્થીઓને આશીર્વાદ આપવા માટે સ્થળ નક્કી કરે છે ગામનો એજ પંચાયતના મકાનનો ઓટલો કે જ્યાં હરિયાને આશીર્વાદ આપ્યા વિના નીકળી ગયા હતા. સેક્રેટરી બધા વિધાર્થીઓને સ્થળ અને સમય નક્કી કરી ભવ્ય કાર્યક્રમનું આયોજન ગોઠવી દે છે.

બાપાલાલ શેઠ ગામના પંચાયત મકાન પાસે ઘણા સમય પછી આવવાથી થોડા લાગણી વશ થઇ જાય છે. શેઠ કાર્યક્રમની શરૂઆત ગામના લોકો અને વિદ્યાર્થીઓને હરિયાના પરિચય થી કરાવે છે. શેઠ વર્ષો પહેલા થયેલ પોતાની ભૂલનો જાહેરમાં સ્વીકાર કરે છે. ડૉ. હરજીવનનો પોતાની જીન્દગી બચાવા માટે આભાર માને છે અને વર્ષો પહેલા બાકી રહેલા આશીર્વાદ આપી ડૉ. હરજીવનનું સન્માન કરે છે. શેઠે લોકોને જીવનમાં નાત જાતના બંધનોથી દુર રહેવા સલાહ આપી. શેઠ પોતાનું અંગત મંતવ્ય જણાવે છે, ” જો સમાજ શિક્ષીત હશે તો સમાજનો વિકાસ સરળતાથી થશે.” શેઠે પોતાના ખરાબ સમયમાં મદદ કરવા બદલ ગામના લોકો, મિત્રો અને મહાજન મંડળનો આભાર માન્યો.

ડૉ. હરજીવન પણ શેઠ અને ગામના લોકોનો, માસ્તર સાહેબનો આભાર માને છે. ડૉ. હરજીવન પોતે આ ગામના હોવાનું ગૌરવ અનુભવે છે તેમ જણાવે છે. ડૉ .હરજીવન વિધાર્થીઓને શેઠનો પરિચય કરાવે છે, “આ મહાન વ્યક્તિએ પોતાના અંગત વિચારો બાજુ મુકીને મદદ ના કરી હોત તો હું અને તમે સૌ આટલી સફળતા ના મેળવી હોત.” ડૉ. હરજીવને કહ્યું, શેઠની મદદ સફળતાની મધ્ય સુધી લઇ ગઈ અને ત્યાંથી સરકારી સહાય અને અન્ય શિષ્યવૃતિની મદદથી જ સફળ ડોક્ટર બની શક્યો છું. ડૉ હરજીવન વિદ્યાર્થીઓને શીખ આપે છે કે, “માત્ર ઉંચી ફી ચૂકવવાથી જ ઉચ્ચ અભ્યાસમાં સફળતા નથી મળતી, જો તમારામાં ઉચ્ચ શિક્ષણ માટેની લાયકાત હશે તો તક પણ તમારા સુધી આવશે જેને તમારે ઓળખીને ઝડપી લેવાની જરૂર છે.”

ડૉ. હરજીવન એક નવી શૈક્ષણિક સંસ્થાની જાહેરાત કરે છે . આ સંસ્થાના મુખ્ય દાતા તરીકે બાપાલાલ શેઠની નિમણુંક કરે છે. ડૉ . હરજીવન જાહેરાત કરે છે, હવે પછી કોઈને પણ શિક્ષણ માટે સહાય જોઈએતો તેઓ બાપાલાલ શેઠનો સમ્પર્ક કરજો. બાપાલાલ શેઠ તમામને શિક્ષણ માટે શક્ય તેટલી મદદ કરશે.


બાપાલાલ શેઠ પ્રત્યેક વિધાર્થીને આશીર્વાદ આપે છે. શેઠ અને ડૉ. હરજીવન કાર્યક્રમને અંતે સમાજને શીખ આપે છે, “સમાજમાં દરેક વિધાર્થીને શિક્ષણ મળવું જ જોઈએ અને શિક્ષણ માટે જરુર પડે તો સહાય સમાજના મોભીઓએ કરવી જોઈએ તથા આ જોવાની ફરજ જાગૃત સમાજની છે.”


– રૂપેન પટેલ

શ્રી રૂપેનભાઈ પટેલની પ્રસ્તુત નવલીકા ‘આશિર્વાદ’ જીવનના સંજોગોમાં થતા ફેરફારને લીધે ક્યારે કોની જરુરત પડે એવી અનિશ્ચિતતાઓનિ વચ્ચે મહેકતા માનવધર્મને, સમાજવ્યવસ્થાને લીધે જળવાઇ રહેલિ વર્ણવ્યવસ્થા અને તેને લઇને નિપજતિ વિષમ પરિસ્થિતિઓ વિશેનો અહેસાસ લઈને આવે છે. પ્રસ્તુત નવલિકા અક્ષરનાદને પાઠવવા બદલ રૂપનેભાઈનો ખૂબ ખૂબ આભાર

Article taken from Aksharnaad.com – http://aksharnaad.com
URL to article: http://aksharnaad.com/2011/03/18/ashirwad-by-rupen-patel/

આદરણીયશ્રી. રૂપેનભાઈનો આ “ નવલિકા ” મારા બ્લોગ પર મુકવા માટે સંમંતિપત્ર

 

નમસ્કાર કિશોરભાઈ સાહેબ

આપને મારી નવલિકા આશિર્વાદ અક્ષરનાદ પર ગમી અને આપનો મૂલ્યવાન

પ્રતિભાવ આપ્યો તે બદલ આભાર .

સાહેબ આપના બ્લોગ પર મુકવા અને બીજે કોઇપણ જગ્યાએ કોઈના પ્રોત્સાહન માટે

ઉપયોગ થાય તેમાં મારી પુરી સંમતિ છે .

નવલિકાનો    ઇ – મેલ હું તમને અલગથી કરું છું .

આભાર

રૂપેન પટેલ

http://rupen007.wordpress.com/
http://rupen007.feedcluster.com/
http://groups.google.co.in/group/netjagat
http://labs.google.co.in/smschannels/subscribe/rupenpatel
http://gujaratiblogpedia.ourtoolbar.com/

THANX

Mr. Rupenbhai

સંકલન :

ડૉ. કિશોરભાઈ એમ.પટેલ